Warmte lokt vermoeidheid uit en/of verergert.

Slapeloze nachten door vermoeidheid

Een artikel met oorzaken en tips door de MS-Verpleegkundigen van Medisch Centrum Leeuwarden / De Tjongerschans Ytsje Dijkstra (bovenste foto) en Frederika de Haas

Eén van de meest gehoorde en besproken klachten in de spreekkamer bij de MS verpleegkundige is vermoeidheid. Vermoeidheid komt bij heel veel MS patiënten voor en wordt veelal aangegeven als één van de meest beperkende klachten. Hierbij maakt het niet uit hoelang iemand MS heeft of welke vorm. Er zijn wel middelen die vermoeidheid verminderen, maar er is geen behandeling beschikbaar waardoor u geen last meer van vermoeidheid hebt. De klachten en de vervelende gevolgen kunnen wel afnemen door aanpassingen in uw manier van leven en door inzicht te krijgen in het ontstaan van uw vermoeidheid.

Vermoeidheid is een persoonlijke ervaring. Iemand anders voelt niet hoe moe u bent. Het is een ingewikkeld verschijnsel. Het kan worden veroorzaakt door verschillende factoren en die factoren beïnvloeden elkaar ook nog eens onderling.

Allereerst is het belangrijk onderscheid te maken tussen de verschillende oorzaken van vermoeidheid.
We verdelen deze in primaire, secundaire en tertiaire oorzaken.

  1. Primaire vermoeidheid wordt direct veroorzaakt door de zenuwbeschadigingen die optreden bij MS;
  2. Secundaire oorzaken voor vermoeidheid bij MS zijn bijvoorbeeld:
    - Verstoorde nachtrust door veelvuldig naar het toilet moeten gaan vanwege een gestoorde blaasfunctie;
    - Verminderde nachtrust door verhoogde spierspanning/spasticiteit en/of pijn;
  3. Tertiaire vermoeidheid wordt veroorzaakt door stemmings- en/of acceptatieproblemen. Bij voorbeeld niet lekker in je vel zitten, sombere buien, angst voor de toekomst.

Uit het bovenstaande wordt duidelijk dat eerst duidelijk moet zijn welke vorm van vermoeidheid op de voorgrond staat. De behandelingen van deze oorzaken verschillen nogal.

Bij secundaire en tertiaire oorzaken ga je de oorzaak van de vermoeidheid behandelen. Bijvoorbeeld met medicatie voor pijn of spasticiteit, een verwijzing naar de uroloog bij blaasproblemen of voor tertiaire oorzaken een verwijzing naar een psycholoog. Het behandelen van deze oorzaken kan al veel schelen. Helaas is primaire vermoeidheid moeilijk te behandelen. Er bestaan geen geneesmiddelen met goed effect op vermoeidheid. De behandeling bestaat in dit geval uit het leren omgaan met het verdelen van de beperkte hoeveelheid energie. Energiemanagment dus. Dit wordt vaak gedaan door de ergo- en fysiotherapeut bij de revalidatie-afdeling of -centrum of bij de fysiotherapeut van het MS netwerk.

Veelal is vermoeidheid ook warmtegerelateerd, dat wil zeggen dat wamte de vermoeidheid uitlokt en warmte kan ook vermoeidheid verergeren. In deze gevallen kan koud afdouchen of -baden, drinken van koude vloeistoffen of soms een koelvest of koelpak afname van de vermoeidheid geven.

Het is verstandig uw werktempo en levensstijl aan te passen aan wat u wél kunt ondanks de vermoeidheid. Dus geen uitputtende sport of activiteiten. Bewegen is heel goed, zelfs noodzakelijk voor het behoud en mogelijk verbeteren van conditie en spierfuncties. Het is belangrijk om tot een goede balans te komen waarbij accepteren een grote rol kan spelen.

Een kant-en-klare oplossing is er niet. Ondanks dat is het toch mogelijk om aan de hand van tips en adviezen vermoeidheid bij te sturen. Hierdoor is vermoeidheid beter te hanteren en kunnen de klachten verminderen.